De behoefte achter het gedrag

Waarom is mijn baby zo eenkennig?

Je verontschuldigt je bij de buren, bij oma, bij je vriendin. Maar wat als dit geen probleem is dat je moet oplossen, maar iets dat je baby je probeert te vertellen?

Je bent bij de buren. Je schoonmoeder steekt haar armen uit. Je vriendin wil hem even vasthouden. En je baby? Die begint te huilen zodra iemand anders hem aanraakt. Of hij verstijft, kijkt angstig en graaft zich in jouw hals.

Je verontschuldigt je. Je zegt dat hij een beetje verlegen is. Dat hij moet wennen. Dat hij normaal gesproken zo niet is.

Maar ergens vraag je je af: is er iets mis? Ben ik te veel bij hem? Houd ik hem te vast?

Het antwoord is nee. Wat je ziet, is geen probleem. Het is ontwikkeling.

Wat eenkennigheid écht is

Eenkennigheid heeft een officiële naam: vreemdelingenvrees. En die naam zegt precies wat het is, geen angststoornis, geen verwenning, geen karakterfout.

Het is een fase die vrijwel alle baby's doormaken, meestal ergens tussen de zes en twaalf maanden. En het ontstaat niet doordat er iets mis is gegaan. Het ontstaat juist doordat er iets goed is gegaan.

Want om vreemdelingenvrees te ontwikkelen, moet je baby eerst iets hebben geleerd: het verschil tussen vertrouwd en onbekend. Tussen veilig en onzeker. Tussen jou, en de rest.

Dat onderscheid is niet klein. Het is de basis van hechting.

De behoefte achter het gedrag

Ouders zien: een baby die moeilijk doet bij anderen.

Wat er echt is: een baby die zijn hechtingsfiguur herkent als bron van veiligheid, en alles daarbuiten nog moet beoordelen.

Zijn zenuwstelsel heeft geleerd: bij jou is het veilig. Jouw stem, jouw geur, jouw manier van vasthouden, dat zijn de signalen die zijn stresssysteem tot rust brengen. Bij een vreemde ontbreken die signalen. Zijn zenuwstelsel weet dan nog niet: is dit veilig? En zolang dat onduidelijk is, slaat het alarm.

Huilen bij vreemden is geen grilligheid. Het is een slim systeem dat precies werkt zoals het moet.

Waarom het een goed teken is

Een baby die eenkennig is, heeft een veilige hechting opgebouwd.

Dat klinkt misschien raar, want het voelt allesbehalve makkelijk als je baby bij oma begint te huilen. Maar onderzoek naar hechting laat zien dat baby's die duidelijk een voorkeur hebben voor hun hechtingsfiguur, en die protest laten zien bij scheiding of bij vreemden, precies het gedrag vertonen dat hoort bij een veilige basis.

Een baby die bij iedereen even vrolijk meegaat, zonder enige voorkeur of protest, kan juist een teken zijn dat de hechting nog niet stevig genoeg is.

Eenkennigheid is dus geen signaal dat je iets fout doet. Het is een bevestiging dat je het goed doet.

Hoe lang duurt het?

De piek van vreemdelingenvrees ligt meestal rond de negen maanden, maar het kan eerder beginnen en later eindigen. Sommige baby's zijn er gevoeliger voor dan andere, dat heeft te maken met temperament, met hoeveel contact ze hebben met anderen, en met hoe veilig hun basis is.

Het verdwijnt niet van de ene op de andere dag. Maar het wordt geleidelijk minder naarmate je baby meer ervaringen opdoet met mensen buiten zijn vertrouwde kring, en elke keer merkt: het liep goed af.

Wat helpt, en wat niet

Forceer het niet. Een baby die gedwongen wordt mee te gaan met iemand die hij niet vertrouwt, leert niet dat het veilig is. Hij leert dat zijn signalen niet worden gehoord. Geef hem de tijd om op zijn eigen tempo te wennen.

Blijf zichtbaar. Als iemand anders je baby vasthoudt en hij begint te huilen, hoeft dat niet meteen te betekenen dat je hem terugpakt. Soms helpt het al als jij in zijn zichtlijn blijft en rustig praat. Jouw aanwezigheid is informatie voor zijn zenuwstelsel: het is oké.

Laat anderen langzaam binnenkomen. Vraag oma of een vriendin niet meteen om hem vast te houden. Laat ze eerst naast jou zitten, praten, contact maken, terwijl jij hem vasthoudt. Zo kan zijn zenuwstelsel de nieuwe persoon koppelen aan veiligheid, voordat er een overdracht plaatsvindt.

Neem zijn reactie serieus. Hij liegt niet. Hij overdrijft niet. Hij communiceert. En hoe meer zijn signalen worden gehoord, hoe sneller hij leert dat de wereld veilig genoeg is om open te staan voor nieuwe mensen.

En de peuter dan?

Bij peuters ziet eenkennigheid er anders uit, minder acuut, meer verlegen of afwachtend. Dat is een ander verhaal, voor een andere keer. Maar de basis is dezelfde: een kind dat zijn vertrouwde basis gebruikt als springplank om de wereld te verkennen. Hoe steviger die basis, hoe verder hij durft te gaan.

De behoefte achter het gedrag

Je baby kiest jou niet omdat hij anderen afwijst.

Hij kiest jou omdat hij weet dat jij veilig bent.

En dat weet hij, omdat jij er steeds voor hem was.

← Terug naar de serie