Waarom zijn mensenbaby’s zo hulpeloos bij geboorte? 

Mensenbaby’s worden veel hulpelozer geboren dan de meeste andere zoogdieren. Dat heeft te maken met een evolutionair compromis tussen ons grote brein en het bekken dat nodig is om rechtop te lopen. Daardoor worden baby’s eigenlijk “vroeg” geboren en gaat een groot deel van hun ontwikkeling buiten de baarmoeder verder.

 

Stel je even twee geboortes voor. 

Een giraffe wordt geboren, valt op de grond, wankelt een beetje… en loopt binnen een uur.

Een veulen? Binnen een uur rennen.

Een kalf? Een paar uur later loopt het achter zijn moeder aan.

En dan de mens. Onze baby's kunnen: niet lopen, niet kruipen, hun hoofd nauwelijks optillen, hun temperatuur slecht regelen en volledig zelfstandig eten lukt ook nog niet. Sterker nog: als je puur biologisch kijkt, zijn mensenbaby's bij geboorte eigenlijk een van de meest hulpeloze zoogdierbaby's die er bestaan. En dat roept meteen een interessante vraag op:

Waarom worden mensenbaby’s eigenlijk zo hulpeloos geboren?

Wat voor soort zoogdier is de mens eigenlijk?

Om dat te begrijpen moeten we eerst kijken naar een simpele vraag: Wat voor soort zoogdier is de mens eigenlijk?

Biologen delen zoogdieren grofweg in twee groepen in.

Twee soorten zoogdieren: precociale en altriciale dieren.

Zoogdieren: dieren die bijna “af” geboren worden

De eerste groep noemen biologen precociale zoogdieren. Dat zijn dieren die relatief “af” worden geboren.

Denk aan: paarden koeien herten giraffen. Hun jongen kunnen vaak al snel: staan, lopen, hun moeder volgen. Dat is ook logisch. Als je op een open vlakte leeft waar roofdieren rondlopen, kun je je baby niet wekenlang laten liggen. Dan moet hij snel mee kunnen bewegen.

Altriciale zoogdieren: hulpeloze jongen die in een nest blijven

Aan de andere kant heb je altriciale zoogdieren. Dat zijn dieren die juist extreem hulpeloos geboren worden. Bijvoorbeeld: muizen honden katten Hun jongen zijn vaak: blind, kaal, volledig afhankelijk Ze blijven veilig in een nest terwijl moeder voedsel gaat zoeken.

Waarom mensenbaby’s eigenlijk te vroeg geboren worden?  En waar valt de mens onder?

De mens zit eigenlijk een beetje tussen deze twee categorieën in. We zijn geen nestdier zoals een muis. Maar we zijn zeker ook geen dier dat “af” geboren wordt zoals een paard.

Sterker nog: als je kijkt naar de ontwikkeling van het brein, worden mensen eigenlijk vrij vroeg geboren. Bij geboorte is het menselijk brein ongeveer een kwart van de uiteindelijke grootte. Dat betekent dat een enorm deel van de ontwikkeling nog moet plaatsvinden na de geboorte.

Sommige biologen noemen het eerste levensjaar daarom wel eens: “een zwangerschap buiten de baarmoeder.” Dat klinkt misschien gek, maar het idee erachter is simpel. Een mensenbaby komt ter wereld terwijl zijn ontwikkeling nog volop bezig is.

Waarom mensenbaby’s eerder geboren worden:

Waarom worden we dan zo vroeg geboren? Dat heeft alles te maken met een evolutionair compromis. De mens heeft namelijk twee bijzondere kenmerken ontwikkeld: een groot brein en een bekken dat aangepast is aan rechtop lopen En die twee dingen botsen een beetje. Want hoe groter het brein van de baby wordt, hoe groter ook het hoofd. En dat hoofd moet uiteindelijk door het bekken heen geboren worden. 

Als een baby nog langer in de baarmoeder zou blijven om verder te rijpen, zou het hoofd simpelweg te groot worden voor de geboorte. Dus lost de natuur het anders op. De baby wordt eerder geboren. En de ontwikkeling gaat daarna verder buiten de baarmoeder. Een baby die nog moet afrijpen. 

Waarom mensenbaby’s zoveel nabijheid nodig hebben? 

Als je dat eenmaal weet, verklaart dat ineens een heleboel dingen. Waarom mensenbaby’s: zoveel nabijheid nodig hebben, nog niet zelfstandig kunnen bewegen, zo vaak drinken en zo afhankelijk zijn van hun ouders. Hun lichaam groeit. Hun zenuwstelsel rijpt. En vooral hun hersenen maken een enorme groeispurt door. Een groot deel van wat een baby in het eerste jaar doet, is eigenlijk één groot project: hersenen bouwen.

Wat andere zoogdieren ons leren over babyontwikkeling.

Als we kijken naar onze naaste familie, primaten zoals chimpansees, wordt het nog interessanter. Chimpanseebaby’s worden ook niet geboren als mini-volwassenen. Ze: worden vrijwel continu gedragen, drinken regelmatig, slapen tegen hun moeder aan en blijven jarenlang afhankelijk.

Dat lijkt eigenlijk veel meer op hoe mensenbaby’s functioneren dan op hoe bijvoorbeeld een kalf functioneert.

Waarom mensenbaby’s gedragen willen worden ?  Het grote verschil

Chimpansees hebben een dikke vacht. Hun baby's kunnen zich daaraan vastklampen. Mensen hebben die vacht niet meer. Dus onze oplossing werd iets anders.

Armen.

Dragen.

Dichtbij zijn.

Eigenlijk zijn wij als ouders een beetje de buidel van onze baby.

Waarom baby's zo vaak drinken ? 

En als je het zo bekijkt, vallen er nog meer puzzelstukjes op hun plek. Want wij mensen zijn óók het enige zoogdier dat het heel normaal vindt om soms melk van een ander zoogdier aan onze baby's te geven. Als je het zo zegt, klinkt dat eigenlijk best vreemd. Stel je voor dat een kalf ineens paardenmelk zou krijgen. Of een lammetje hondenmelk. Dan zouden we waarschijnlijk meteen denken: “Dat klopt biologisch niet.” Maar bij mensen staan we daar zelden bij stil. Niet omdat het per se verkeerd is, maar omdat we eigenlijk nooit kijken naar wat de natuur hierover vertelt. En juist als je naar zoogdieren kijkt, wordt het ineens ontzettend interessant.

Want melk is geen willekeurige witte vloeistof. Melk is biologisch maatwerk. Het is precies afgestemd op: hoe een jong geboren wordt hoe snel het moet groeien wat het lichaam vooral moet ontwikkelen.

Wat de natuur ons eigenlijk vertelt

Als je naar andere zoogdieren kijkt, zie je dat elk jong precies krijgt wat het nodig heeft om zich te ontwikkelen. Melk speelt daarin een enorme rol. Maar melk is nooit willekeurig. Het is afgestemd op: het soort jong dat geboren wordt hoe snel het groeit wat er in het lichaam ontwikkeld moet worden En als je eenmaal door die bril naar baby's kijkt, vallen er ineens veel puzzelstukjes op hun plek. Waarom baby's zo vaak drinken. Waarom ze graag gedragen worden. Waarom ze het liefst dicht bij hun ouders slapen.

Dat is geen fout in het systeem.

Dat is het systeem.